Özel Yazılım Ne Zaman Gerekir? Excel'in Yetmediği 5 İşaret
Özel yazılım, bir işletmenin iş akışına göre sıfırdan tasarlanıp kodlanan programdır ve çoğu işletme için ihtiyaç, Excel tabloları ile hazır programlar günlük işi yavaşlatmaya başladığında doğar. Kısa cevap şudur: Aynı veriyi birden fazla yere elle giriyorsanız, hatalar para kaybettiriyorsa ve hazır programın kalıbına uymak için işinizi değiştiriyorsanız özel yazılım zamanı gelmiştir. Bu yazıda Diyojen olarak müşterilerimizle yaşadığımız süreçlerden yola çıkarak bu işaretleri ve doğru başlangıcı anlatıyorum.
Özel yazılım nedir, hazır yazılımdan farkı ne?
Özel yazılım, yalnızca sizin işletmenizin kurallarına, adımlarına ve ekibine göre geliştirilen, sahipliği size ait olan bir programdır. Hazır yazılım ise binlerce işletmenin ortak ihtiyacına göre üretilir ve herkese aynı ekranları, aynı adımları sunar.
Hazır yazılımın sınırı genellikle ilk aylarda görünmez. İşletme büyüdükçe programın sunmadığı bir alan gerekir, ekip bu boşluğu bir Excel dosyasıyla kapatır ve kısa sürede bilgi iki ayrı yerde yaşamaya başlar. Aylık lisans ücretleri kullanıcı sayısıyla birlikte artar, veriyi başka bir sisteme taşımak zorlaşır ve programın yapamadığı bir şeyi yaptırmak çoğu zaman mümkün olmaz.
Özel yazılımda ise ekranlar, yetkiler ve raporlar sizin iş yapma biçiminize göre kurulur. Diyojen olarak geliştirdiğimiz yazılımların hepsinde ilk sorumuz aynıdır: Bu işletmede bir iş, başından sonuna hangi adımlardan geçiyor?
Özel yazılım ne zaman gerekir? 5 işaret
Özel yazılım, aşağıdaki işaretlerden en az ikisi işletmenizde her hafta yaşanıyorsa gerekir. Tek bir işaret bazen küçük bir düzenlemeyle çözülebilir; birkaçı bir araya geldiğinde ise sorun artık bir araç sorunudur.
1. Aynı bilgiyi üç farklı yere mi yazıyorsunuz?
Aynı veriyi birden fazla yere elle girmek, özel yazılım ihtiyacının en net işaretidir. Bir müşteri bilgisinin önce telefona, sonra Excel'e, sonra muhasebe programına yazılması hem zaman kaybıdır hem de her kopyada hata ihtimali doğurur.
2. Bilgi tek bir kişinin kafasında mı duruyor?
Bir iş yalnızca belirli bir çalışan ofisteyken yürüyorsa, süreç sisteme değil kişiye bağlıdır. O kişi izne çıktığında ya da işten ayrıldığında işletme körleşir. İyi bir yazılım, bilgiyi kişiden alıp herkesin yetkisi kadar görebileceği ortak bir yere taşır.
3. Hatalar doğrudan para mı kaybettiriyor?
Gözden kaçan bir kira ödemesi, unutulan bir randevu ya da yanlış girilen bir fatura doğrudan gelir kaybıdır. Özpınarlar Grubu için kurumsal siteyi tasarlayıp kodladıktan sonra kira takibini bankayla konuşan bir yazılıma taşıdık; amaç, takibin elle yapılan kontrollere bağlı kalmamasıydı.
4. Hazır programın kalıbına uymak için işinizi mi değiştiriyorsunuz?
Hazır programın sunduğu adımlara uymak için kendi iş akışınızı bozuyorsanız, araç size değil siz araca hizmet ediyorsunuz demektir. Pencere ve kapı sistemleri üreten Remim için geliştirdiğimiz ön muhasebe yazılımı, üreticinin kendi iş düzenine göre kurulan bu tür bir çözümün örneğidir.
5. Büyümek, daha fazla kişi işe almak mı demek oluyor?
İş hacmi arttıkça yalnızca evrak ve takip için yeni kişi almak zorunda kalıyorsanız, süreç ölçeklenmiyor demektir. Lotus VIP için geliştirdiğimiz araç takip ve randevu yazılımı ya da HosDent için geliştirdiğimiz hasta takip ve online randevu yazılımı, tekrar eden işleri sistemin üstlenmesi için kuruldu.
Hazır yazılım mı özel yazılım mı?
Hazır yazılım standart ve küçük ölçekli ihtiyaçlarda hızlı bir başlangıç sunar; özel yazılım ise işin size özgü olduğu, verinin değerli olduğu ve uzun vadeli kullanılacağı durumlarda daha doğru seçimdir. Aşağıdaki tablo iki yaklaşımı işletme sahibinin bakış açısıyla karşılaştırır.
| Konu | Hazır yazılım | Özel yazılım |
|---|---|---|
| İş akışına uyum | İşletme programa uyar | Program işletmeye uyar |
| Maliyet yapısı | Kullanıcı başına aylık lisans, zamanla artar | Başta geliştirme yatırımı, sonra bakım |
| Veri sahipliği | Sağlayıcının sisteminde, taşımak zor olabilir | Sizin, istediğiniz yere taşınabilir |
| Yeni özellik | Sağlayıcının yol haritasına bağlı | İhtiyaç olduğunda eklenir |
| Diğer sistemlerle bağlantı | Sunulan bağlantılarla sınırlı | Banka, web sitesi, muhasebe gibi sistemlere göre kurulur |
Burada dürüst olmak gerekir: Özel yazılım her işletme için gerekli değildir. İş akışınız sade, ekibiniz küçük ve ihtiyacınız standartsa, özel yazılım için henüz erkendir. Yukarıdaki beş işaret belirginleştiğinde ise lisans ücretleri ve kaybedilen zaman toplandığında hesap genellikle değişir.
Özel yazılım geliştirme süreci nasıl ilerler?
Özel yazılım geliştirme süreci, işin haritasını çıkarmakla başlar ve kodlama ancak bu harita netleştikten sonra gelir. Diyojen'de izlediğimiz adımlar şöyledir:
- Keşif: İşletmede bir işin başından sonuna nasıl aktığını ekiple birlikte konuşuruz.
- Kapsam: İlk sürümde mutlaka olması gerekenleri ve sonraya kalabilecekleri ayırırız.
- Tasarım: Tasarım ekibimiz ekranları hazırlar, kullanıcılar kodlama başlamadan akışı görür.
- Geliştirme: Yazılım ekibimiz parça parça geliştirir, her parça çalışır halde gösterilir.
- Geçiş: Eski Excel dosyalarındaki veriler yeni sisteme aktarılır, ekip kısa eğitimlerle alışır.
- Bakım: Kullanım başladıktan sonra gelen geri bildirimlerle sistem iyileştirilir.
En sık yapılan hata, her şeyi ilk sürüme sığdırmaya çalışmaktır. Küçük ama sağlam bir ilk sürüm, ekibin gerçekten ne kullandığını gösterir ve sonraki adımları netleştirir.
Özel yazılıma başlamadan önce neyi hazırlamalısınız?
Özel yazılıma başlamadan önce hazırlanması gereken en değerli şey, işinizin bugün nasıl yürüdüğünün yazılı bir tarifidir. Teknik bilgiye gerek yoktur; sade bir anlatım yeterlidir.
- Kullandığınız dosyalar: Hangi Excel tabloları, formlar ve defterler her gün açılıyor?
- Kullanıcılar: Sistemi kimler kullanacak ve her biri neyi görmeli, neyi görmemeli?
- En çok can sıkan adım: Haftada en çok zaman kaybettiren ya da en çok hata çıkaran iş hangisi?
- Bağlantılar: Banka, muhasebe programı veya web sitesi gibi konuşması gereken sistemler var mı?
- Başarı ölçütü: Altı ay sonra neyin değişmiş olmasını bekliyorsunuz?
Kullanıcı deneyimi alanında görev analizi, yani bir kişinin bir işi tamamlamak için attığı adımları tek tek gözlemlemek, bu hazırlığın temelidir. Konuyu merak edenler için Nielsen Norman Group'un görev analizi rehberi iyi bir başlangıçtır.
Kısaca
- Özel yazılım, işletmenin iş akışına göre tasarlanıp kodlanan ve sahipliği işletmeye ait olan programdır.
- Aynı veriyi birkaç yere girmek, bilginin tek kişide toplanması ve para kaybettiren hatalar özel yazılım ihtiyacının en net işaretleridir.
- Hazır yazılım standart ihtiyaçta hızlıdır; işiniz size özgüyse lisans, veri taşıma ve özelleştirme sınırları zamanla maliyete dönüşür.
- İyi bir süreç keşifle başlar, küçük ve sağlam bir ilk sürümle ilerler.
- Başlamadan önce bugünkü iş akışınızı sade bir dille yazıya dökmeniz en büyük katkıdır.
İşletmenizde bu işaretlerden birkaçını tanıdıysanız, Diyojen'in bir projeye nasıl yaklaştığını nasıl çalışıyoruz sayfasında görebilir, ardından iş akışınızı birlikte konuşabiliriz.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel yazılım küçük işletmeler için gerekli mi?
Özel yazılım her küçük işletme için gerekli değildir; iş akışı sade ve standartsa bir süre daha beklemek mantıklıdır. Aynı veriyi birden fazla yere girmek, hataların para kaybettirmesi ve işin tek bir kişiye bağlı olması gibi işaretler belirginleştiğinde ise ölçeği küçük olsa da bir işletmeye özel yazılım ciddi zaman kazandırır.
Excel yerine özel yazılıma geçince eski verilerim kaybolur mu?
Hayır, doğru planlanmış bir geçişte eski Excel verileri yeni sisteme aktarılır. Diyojen'de geçiş aşamasında mevcut dosyalar incelenir, veriler düzenlenerek yeni sisteme taşınır ve ekip yeni sisteme kısa eğitimlerle alıştırılır.
Özel yazılımın sahibi kim olur?
Özel yazılım, işletme için geliştirildiğinden kullanım hakkı ve veriler işletmeye aittir. Hazır yazılımlarda veriler sağlayıcının sisteminde durur ve taşımak zor olabilir; özel yazılımda veriyi istediğiniz yere taşıyabilirsiniz. Sahiplik koşullarının sözleşmede açıkça yazılması önemlidir.
Özel yazılım web sitesiyle birlikte çalışabilir mi?
Evet, özel yazılım web sitesiyle, banka sistemleriyle veya muhasebe programlarıyla konuşacak şekilde kurulabilir. Örneğin Diyojen, Lotus VIP için rezervasyon alan web sitesini araç takip ve randevu yazılımıyla birlikte geliştirdi.
Özel yazılım geliştirmeye başlamadan önce ne hazırlamalıyım?
En değerli hazırlık, işinizin bugün nasıl yürüdüğünü sade bir dille yazıya dökmektir. Kullandığınız dosyaları, sistemi kimlerin kullanacağını, en çok zaman kaybettiren adımı ve altı ay sonra neyin değişmesini beklediğinizi not etmeniz yeterli bir başlangıçtır.


























