Çok Dilli Web Sitesi: Çeviri Neden Tek Başına Yetmez?
Çok dilli web sitesi, aynı içeriğin farklı dillerdeki ziyaretçilere eksiksiz ve kendi alışkanlıklarına uygun biçimde sunulduğu sitedir. Diyojen'de stajyer olarak bir sitenin İngilizce sürümünü kontrol ederken şunu öğrendim: metinleri çevirmek işin yalnızca yarısı. Asıl iş, çeviriden sonra kimsenin bakmadığı köşelerde başlıyor.
Ben Evrim, Diyojen'de stajyerim. Bu yazıda bir perşembe öğleden sonrası telefon ekranımda gördüğüm küçük bir hatadan yola çıkarak, çok dilli bir siteyi hazırlarken öğrendiğim beş dersi anlatacağım.
Telefonumda Türkçe kalan o hata mesajı
Çok dilli sitelerdeki en yaygın sorun, ana metinlerin çevrilip küçük sistem metinlerinin unutulmasıdır. Benim bunu fark ettiğim an çok netti: saat 16.10'du, yayın öncesi kontrol listesinin İngilizce sütununu dolduruyordum. Sitenin İngilizce sürümündeki iletişim formuna bilerek eksik bir telefon numarası yazdım ve gönder tuşuna bastım. Ekranda kırmızı harflerle şu çıktı: "Lütfen geçerli bir telefon numarası girin."
Sayfanın geri kalanı kusursuz İngilizceydi. Başlıklar, paragraflar, menü hepsi yerindeydi. Ama formun hata mesajı Türkçe kalmıştı. Türkçe bilmeyen bir ziyaretçi bu noktada ne yapacağını bilemez ve büyük ihtimalle sayfayı kapatır. Tasarım ekibimize ekran görüntüsünü gönderdiğimde aldığım cevap, sonraki haftalarımı şekillendirdi: "Şimdi aynı gözle bütün siteyi bir daha gez."
Çeviride en sık unutulan metinler
- Form hata ve onay mesajları
- Buton yazıları ("Gönder", "Daha fazla", "Rezervasyon yap")
- Formdan sonra gelen otomatik e-postalar
- Görsellerin alt metinleri, yani görseli tarif eden ve ekranda görünmeyen kısa açıklamalar
- Sekmede görünen sayfa başlıkları ve Google'da çıkan kısa açıklamalar
- 404 sayfası, yani aranan sayfa bulunamadığında çıkan uyarı ekranı
Ders 1 ve 2: Kelimeler aynı uzunlukta değil, anlamlar da aynı değil
Aynı cümle farklı dillerde farklı uzunlukta yazılır ve bu fark tasarımı doğrudan etkiler. Türkçede kısa duran bir buton yazısı başka bir dilde iki satıra taşabilir. Bu yüzden Diyojen'de çok dilli bir sayfayı yalnızca bir dilde değil, her dilde ayrı ayrı ekranda kontrol ediyoruz. Ben de bir süre boyunca her sayfayı hem bilgisayarda hem telefonda, her dil için tek tek açtım.
İkinci ders, çeviri ile yerelleştirmenin farkıydı. Yerelleştirme, içeriği yalnızca başka dile aktarmak değil, o dili konuşan kişinin alışkanlıklarına uyarlamak demektir. Tarih yazımı, para birimi, telefon numarasının başındaki ülke kodu ve hatta bir hizmeti anlatırken kullanılan örnekler bile buna dahildir.
| Konu | Yalnızca çeviri | Yerelleştirme |
|---|---|---|
| Metin | Kelimesi kelimesine aktarılır | Okurun anlayacağı ifadeyle yeniden yazılır |
| Fiyat ve tarih | Türkiye'deki biçimde kalır | Hedef ülkenin alışkanlığına uyarlanır |
| İletişim | Yerel numara tek başına durur | Ülke koduyla ve uygun saatlerle verilir |
| Tasarım | Tek dile göre kontrol edilir | Her dil ayrı ayrı ekranda denetlenir |
Ders 3: Google'a hangi sayfanın hangi dilde olduğunu söylemek gerekir
Arama motoru, sitenin farklı dil sürümlerinin birbirinin karşılığı olduğunu kendiliğinden her zaman anlayamaz. Hreflang, bir sayfanın hangi dilde olduğunu ve diğer dillerdeki karşılığının hangisi olduğunu Google'a bildiren küçük bir koddur. Doğru kurulduğunda İngilizce arama yapan biri İngilizce sayfaya, Türkçe arama yapan biri Türkçe sayfaya ulaşır.
Bu kodu ben yazmadım, yazılım ekibimiz yazdı. Benim görevim her sayfanın gerçekten bir karşılığı olup olmadığını listelemekti. Listeyi çıkarınca gördüm ki bir sayfanın İngilizcesi hiç hazırlanmamıştı ve dil seçicisi ziyaretçiyi doğrudan ana sayfaya atıyordu. Küçük bir şey gibi görünüyor ama ziyaretçi için okuduğu yerden koparılmak demek.
Ders 4 ve 5: Dil seçici ve güncelleme alışkanlığı
Dil seçici, ziyaretçinin bulunduğu sayfada kalarak dil değiştirebilmesini sağlamalıdır. Ekibimizde bayrak yerine dilin kendi adını yazmayı tercih ettiğimizi öğrendim, çünkü bir dil birden fazla ülkede konuşulur ve bayrak her zaman doğru işareti vermez. Ziyaretçiyi tarayıcı diline göre zorla başka bir dile yönlendirmek de kafa karıştırabilir; seçim ziyaretçide kalmalıdır.
Son ders ise yayından sonrası için: çok dilli sitenin en büyük riski, bir dildeki içerik güncellenirken diğer dilin unutulmasıdır. Bir kampanya Türkçe sayfada değişir, İngilizce sayfada eski haliyle aylarca kalır. Bu yüzden Diyojen'in geliştirdiği yönetim panellerinde her dili yan yana görmenin önemini konuşuyoruz. Diyojen'in yaptığı işlerden HosDent için çok dilli bir site, Mehmet Turgut için iki dilli bir site geliştirildi; bu projeleri incelerken her dilin aynı özenle ele alınması gerektiğini daha iyi anladım.
O perşembe günü Türkçe kalan tek bir hata mesajı bana bir kontrol listesi kazandırdı. Şimdi bir siteye baktığımda önce dil seçicisine, sonra formun hata mesajına bakıyorum. Yabancı ziyaretçiye ulaşmak isteyen bir markanın sitesini nasıl kurduğumuzu merak ederseniz web tasarım sayfamıza göz atabilirsiniz.
Kısaca
- Çok dilli web sitesi, metinleri çevirmekten fazlasıdır; form mesajları, butonlar ve otomatik e-postalar da çevrilmelidir.
- Yerelleştirme, içeriği hedef ziyaretçinin tarih, para birimi ve iletişim alışkanlıklarına uyarlamak demektir.
- Her dil sürümü hem bilgisayarda hem telefonda ayrı ayrı kontrol edilmelidir, çünkü metin uzunlukları değişir.
- Hreflang, Google'a sayfaların dil karşılıklarını bildirir ve doğru ziyaretçinin doğru dile ulaşmasını sağlar.
- Yayından sonra bir dildeki güncellemenin diğer dillere de yansıtılması alışkanlık haline getirilmelidir.


























